तरहरामा ३ ठाँऊ वाटर एटिएम, के हो यो ?

इटहरी । गत वैशाखको अन्तिम महिनादेखि इटहरी–२०, तरहरामा शुरु गरिएको निःशुल्क चिसो पिउने पानी वितरण सेवालाई थप व्यवस्थीत बनाउदै तरहरा उत्सव आयोजक टिम गोर्खा खबर अनलाइन (गोर्खा खबर डट कम) ले श्रावण महिनादेखि पाथिभरा इन्टरटेनमेन्ट (साविक पाथिभरा ग्रुप) हङकङको सहयोगमा तरहरामा २४ सै घण्टा पानी वितरण शुरु गरेको छ ।

तरहरा उत्सव २०२५ का लागि गोर्खा खबरले शुरुवात दुई जार पानी राखे पनि त्यसपछि करिब एक महिना दिनको १९ जार पानी इटहरी उपमहानगरपालिका वडा नं. २० को तरहरा चोकमा ४ ठाँऊमा ६ जार, बजार, सुन्दर टोल प्रवेश गर्ने गेट (चौकी छेऊ), बुद्ध चोक, साँझा लाइनमा एक/एक जार, धनपुरी र धनपुरी पूर्वाञ्चल स्कूल प्रवेश गर्ने बाटोमा दुई जार, इटहरी उपमहानगरपालिका वडा नं. २, शान्तिनरको भूल्केचोक र देबीथानमा एक/एक जार, इटहरी उपमहानगरपालिका वडा नं. १ को आँपगाँछी र हलगडामा एक/एक जार र इटहरी उपमहानगरपालिका वडा नं. ६ को मुख्य चोक (सार्वजनिक शौंचालय छेऊ) छाहारीमा दुई जार र इलाका प्रहरी कार्यालयमा दुई जार राखिएको थियो ।

यो सेवाका लागि नेपालको सुनसरीसहित पोखराबाट दश हजार रुपैयाँ तथा अष्ट्रेलियाबाट २२ हजार तिन सय एक रुपैयाँ, हङकङबाट पाँच हजार ५ सय ६५ रुपैयाँ, साउदी अरब र, माल्टाबाट दुई दुई हजारसहित जम्मा ६४ हजार ४ सय ७१ रुपैयाँ आर्थिक प्रायोजन स्वतःस्र्फूत गरिएको थियो ।

गुरुङ सोल्टीले बैशाख अन्तिम साताबाट शुरु गरेको यो सेवामा पानी, फ्ल्याक्स र फ्रेम, यातायात तथा खाजा खर्चसहित आषाढ महिनाभित्रै ५८ हजार ८ सय ३० रुपैयाँ खर्च भएपछि पानी कंम्पनीलाई तिर्नुपर्ने पैसाको अभावमा जार वितरण संख्या घटाईनुका साथै इटहरी २० तरहरा र इटहरी २ शान्तिनगरमा मात्र दिनको ६ जार पानी राखेर यसबारे फेशबकुमा जानकारी गराईएको थियो ।

यो स्टाटस् पढेपछि पाथिभरा इन्टरटेनमेन्ट (साविक पाथिभरा ग्रुप) हङकङका सह संस्थापक एवम् गायक, रचनाकार तथा निर्माता अरुण राईले फोन गर्दै श्रावण महिनाभरि पाथिभरा इन्टरटेनमेन्टले थप व्यवस्थीत ढंगबाट पानी सौंजन्य गरिदिने बताएर सहयोग गर्नुभएको थियो ।

स्थायी घर सुन्दरहरैंचा वडा नं. ६, दोकाने, गछियाँ मोरङका राईले आफ्नो अन्य सहसंस्थापक युबक सङ्योक्पा लिम्बू र जीवन गुरुङ अनि सल्लाहकार कालसिं राईसँग छलफलपछि एक महिनाका लागि पाथिभरा इन्टरटेनमेन्टले तिस हजार रुपैयाँ प्रायोजन गरेको छ । यसपछि, सोल्टी वटर एटिएम कन्सेप्ट संचालन गरेको हो ।

जारी २ को प्रतिक्षामा सिनेप्रेमी; हङकङमा उत्साह, व्याग्र प्रतिक्षा: पाथिभरा ग्रुप प्रर्दशन गर्दै

‘वाटर एटिएम’ भन्नाले नि शुल्क खानेपानी स्टेसन सञ्चालन हो । यसमा बटुवा, सर्वसाधारण वा तिर्खाएका जोकोहीले जेजति पानी पिउन चाहे पनि निःशुल्क उपलब्ध हुन्छ । बोत्तलमा भरेर पानी लग्न यसअघि निषेध गरिएको भए पनि वाटर एटिएम शुरु गरिसकेपछि हालः २४ घण्टा पानी उपलब्ध गराई भरेर लग्ने सुविधा पनि खुल्ला गरिदिईएको छ ।

थप सौंजन्य, थप विस्तार:

सुन्दरहरैंचा–३, गछियाँ, मोरङमा रहेको प्रदेशकै उत्कृष्ट ‘आश्रय सुधार तथा उपचार केन्द्र’ का निर्देशक खत्रीले पनि तरहरा उत्सवको टोली समन्वयमा वाटर एटिएम बुधबारबाट सुन्दरहरैंचाको बिराटचोकमा सुरु गर्न लाग्नुभएको छ ।

‘वाटर एटिएम’ को मुख्य उद्देश्य निःशुल्क चिसो पानी उपलब्ध गराउनु रहेको बताउँदै खत्रीले केन्द्र विगतदेखि नै सामाजिक सेवामा सक्रिय रहेको र खानेपानी वितरण अभियानमा थप सक्रिय भएर लाग्ने बताउनुभयो ।

“हामी समाजमा रहेका विकृति र विसङ्गतिविरुद्ध काम गर्दै आएका छौँ।”, खत्रीले भन्नुभयो, “हाम्रो एक मात्र उद्देश्य सेवा, समाज रूपान्तरण र युवा विकास हो।”

उहाँको आश्रय सुधार तथा उपचार केन्द्रले इटहरी उपमहानगरपालिका वडा नं. २० तरहरा चोक, इटहरी जाने बस स्टेशनको यात्रु प्रतिक्षालयमा पनि पन्ध्र दिनका लागि वाटर एटिएम शुरु गरिदिनुभएको छ ।

‘युथ आइकन’ सेवक खत्रीले सुन्दरहरैंचा र इटहरीमा ‘वाटर एटिएम’ (नि:शुल्क खानेपानी स्टेसन) सञ्चालन गर्ने

सेवासँगै सन्देशः लागुऔषधविरुद्धको लडाइँमा पानीको सेवा, चेतनाको प्रवाह

सेबक खत्री
‘युथ आइकन’
तरहरा उत्सव २०२५ मा
निर्देशक, ‘आश्रय सुधार तथा उपचार केन्द्र’

इटहरी उपमहानगरपालिका र सुन्दरहरैंचाको विराटनगरचोकमा वाटर एटीएमको सुरुवात हुनु एउटा सामान्य सुविधा मात्र होइन, यो समाजलाई लागूऔषध दुर्व्यसनको गम्भीर समस्याबाट बचाउने एउटा सशक्त अभियान हो। यो सेवाको मुख्य उद्देश्य केवल स्वच्छ पानी उपलब्ध गराउनु मात्र नभई, प्रत्येक थोपा पानीसँगै चेतनाको सन्देश फैलाउनु पनि हो।

हामीले बुझ्न जरुरी छ, लागूऔषधले युवा पुस्ताको जीवन र भविष्यलाई अन्धकारमय बनाउँछ। यसले केवल व्यक्तिलाई मात्र होइन, परिवार र समाजलाई पनि टुक्र्याउँछ। एउटा व्यक्ति दुर्व्यसनी हुँदा, उसको सपना, सिर्जनात्मकता र जीवन बाँच्ने उत्साह हराएर जान्छ। यसले अपराध र अशान्तिलाई बढावा दिन्छ, जसले समाजलाई खोक्रो बनाउँछ।

यस चुनौतीलाई सम्बोधन गर्न, वाटर एटीएमलाई एउटा माध्यमको रूपमा प्रयोग गरिएको छ। जब मानिसहरू पानी लिन आउँछन्, उनीहरूले सफा पानी मात्र पाउँदैनन्, साथसाथै लागूऔषधविरुद्धको महत्त्वपूर्ण सन्देश पनि देख्छन्। यो कदमले देखाउँछ कि हामी सामाजिक कामसँगै सामाजिक चेतना पनि फैलाउन सक्छौं। यो प्रयासले समुदायलाई एकताबद्ध गरी लागूऔषधको जालोबाट बाहिर निकाल्न मद्दत गर्नेछ।

यो वाटर एटीएम परियोजनाले यो कुरा स्थापित गर्दछ कि विकास र सामाजिक उत्तरदायित्व सँगसँगै हिड्छन्। पानीको सेवामार्फत गरिने यो सचेतनामूलक प्रयासले एउटा स्वस्थ र सुरक्षित समाज निर्माणको लागि हाम्रो सामूहिक प्रतिबद्धतालाई प्रतिविम्बित गर्दछ।

वाटर एटीएम (Water ATM) र यसको अवधारणा

वाटर एटीएम, जसलाई पानी भेन्डिङ मेसिन पनि भनिन्छ, एउटा स्वचालित, स्व-सेवा इकाई हो जसले सफा र सुरक्षित पिउने पानी वितरण गर्दछ। यसको नाम ‘एटीएम’ बाट आएको हो किनभने यसले बैंकको एटीएम जस्तै काम गर्छ, तर नगदको सट्टा पानी दिन्छ । इटहरी उपमहानगरपालिका र सुन्दरहरैंचा बिराटचोकमा शुरु गरिएको वाटर एटिएममा भने पानीको लागि पैसा तिरिरहनु पर्दैन, न यो मेसिन नै हो । यहाँ कन्सेप्ट चै निःशुल्क रुपमा जति पानि खपत गर्न चाहे पनि स्पोन्सर (सौंजन्यकर्ता) का सहयोगमा सेवाग्रहीले पानी उपभोग गर्न पाउछन् ।

वाटर एटीएमको अवधारणा

वाटर एटीएमको मुख्य अवधारणा भनेको पानीको अभाव वा अविश्वसनीय स्रोत भएका क्षेत्रहरूमा पहुँचयोग्य, किफायती र उच्च गुणस्तरको पिउने पानी उपलब्ध गराउनु हो। यो विशेष गरी विकासोन्मुख राष्ट्रहरू, दूषित पानीको स्रोत भएका क्षेत्रहरू वा व्यक्तिगत जल शोधन प्रणाली किन्न नसक्ने समुदायहरूका लागि महत्त्वपूर्ण छ।

वाटर एटीएमको मुख्य विशेषताहरू यस प्रकार छन्:

• विकेन्द्रीकृत समाधान: यसले जटिल र महँगो ठूला-ठूला पानी ग्रिड वा पाइपलाइनको आवश्यकता बिना नै सफा पानीको स्थानीय स्रोत प्रदान गर्दछ। यो ग्रामीण समुदाय, शहरी बस्ती र बसपार्क, रेलवे स्टेशन र अस्पताल जस्ता सार्वजनिक स्थानका लागि आदर्श हो।
• पे-पर-युज (Pay-per-use) मोडल: प्रयोगकर्ताहरूले आफूलाई चाहिने पानीको मात्रा अनुसार मात्रै भुक्तानी गर्छन्, जसले गर्दा यो महँगो बोतलको पानीको किफायती विकल्प बन्छ। भुक्तानी सिक्का, स्मार्ट कार्ड वा मोबाइल भुक्तानी मार्फत गर्न सकिन्छ।
• स्रोतमा शुद्धीकरण: यी मेसिनहरूमा रिभर्स ओस्मोसिस (RO) र पराबैजनी (UV) शुद्धीकरण सहित उन्नत बहु-चरण फिल्टरेशन र शुद्धीकरण प्रणालीहरू जडान गरिएका हुन्छन्। यसले वितरित पानी सुरक्षित, सफा र ब्याक्टेरिया, भाइरस र घुलेका ठोस पदार्थहरू जस्ता प्रदूषकहरूबाट मुक्त छ भन्ने सुनिश्चित गर्दछ।
• २४/७ उपलब्धता: स्वचालित भएकाले वाटर एटीएमहरूले चौबीसै घण्टा काम गर्न सक्छन्, जसले दिन वा रातको जुनसुकै समयमा पनि पानीको निरन्तर आपूर्ति सुनिश्चित गर्छ।
• वातावरणीय दिगोपन: प्रयोगकर्ताहरूलाई आफ्नै भाँडा रिफिल गर्न प्रोत्साहन गरेर, वाटर एटीएमले एक-पटक प्रयोग हुने प्लास्टिकको पानीका बोतलहरूको खपतलाई उल्लेखनीय रूपमा घटाउन मद्दत गर्छ, जसले थप दिगो वातावरणमा योगदान पुर्‍याउँछ।
• व्यवसाय र सामुदायिक सशक्तिकरण: वाटर एटीएम स्थानीय उद्यमीहरूका लागि एक व्यवहार्य व्यवसाय मोडल हुन सक्छ, जसले समुदायको महत्वपूर्ण आवश्यकता पूरा गर्दै आम्दानीको स्रोत पनि प्रदान गर्छ। यसलाई कम जनशक्तिमा सञ्चालन गर्न सकिन्छ र मर्मतसम्भार र कार्यसम्पादनका लागि टाढाबाटै निगरानी गर्न सकिन्छ।

वाटर एटीएमले कसरी काम गर्छ?

एक सामान्य वाटर एटीएम प्रणालीले जल शुद्धीकरण प्रविधिलाई स्वचालनसँग जोड्छ। यसको प्रक्रिया सामान्यतया यी चरणहरूमा हुन्छ:

१. पानीको स्रोत: मेसिनलाई नगरपालिकाको आपूर्ति, बोरवेल वा इनार जस्ता कच्चा पानीको स्रोतसँग जोडिएको हुन्छ। २. फिल्ट्रेशन र शुद्धीकरण: कच्चा पानीलाई मेसिन भित्र बहु-चरण शुद्धीकरण प्रक्रियाबाट गुजार्न लगाइन्छ। यसमा सामान्यतया: * प्री-फिल्ट्रेशन: ठूला कण र तलछट (sediments) हटाउँछ। * रिभर्स ओस्मोसिस (RO): एक उच्च-दबाव प्रणाली जसले पानीलाई अर्ध-पारगम्य झिल्ली (semi-permeable membrane) मार्फत धकेलेर घुलेको नुन, भारी धातु र अन्य प्रदूषकहरू हटाउँछ। * पराबैजनी (UV) कीटाणुशोधन: बाँकी रहेका कुनै पनि ब्याक्टेरिया र भाइरसलाई मार्न पराबैंगनी प्रकाशको प्रयोग गरिन्छ, जसले सूक्ष्मजैविक सुरक्षा सुनिश्चित गर्दछ। * पोस्ट-कार्बन फिल्ट्रेशन: स्वाद सुधार गर्छ र बाँकी रहेका कुनै पनि गन्ध हटाउँछ। ३. भण्डारण: शुद्ध गरिएको पानीलाई मेसिन भित्र सफा, स्टेनलेस स्टीलको ट्याङ्कीमा भण्डारण गरिन्छ। ४. वितरण संयन्त्र: जब प्रयोगकर्ताले सिक्का हाल्छन्, प्रिपेड कार्ड स्वाइप गर्छन् वा डिजिटल भुक्तानी गर्छन्, मेसिनको स्वचालित प्रणाली सक्रिय हुन्छ। ५. वितरण: एक सेन्सर र एक भल्भले प्रयोगकर्ताको भाँडामा भुक्तानी गरिएको पानीको सही मात्रामा वितरण गर्दछ। डिस्प्लेमा वितरित पानीको मात्रा र लागत देखाइन्छ। ६. निगरानी (Monitoring): धेरैजसो आधुनिक वाटर एटीएमहरू ‘स्मार्ट’ हुन्छन् र इन्टरनेट अफ थिंग्स (IoT) प्रविधिले सुसज्जित हुन्छन्। यसले अपरेटरहरूलाई वास्तविक समयमा पानीको गुणस्तर, ट्याङ्कीको स्तर, बिक्री र मर्मतसम्भार आवश्यकताहरू टाढाबाटै निगरानी गर्न सक्षम बनाउँछ, जसले निरन्तर गुणस्तर र सञ्चालन सुनिश्चित गर्दछ।